ข้อ 1 สัญญาณที่บอกว่าถึงเวลาทดสอบสายตา
หากพบอาการต่อไปนี้ อาจถึงเวลาไปวัดสายตา
- อ่านตัวหนังสือเล็กแล้วต้องถือให้ห่างหรือเพ่งนานกว่าเดิม
- มองป้ายหรือหน้าจอที่อยู่ไกลไม่ชัด และต้องหรี่ตาช่วย
- รู้สึกตาล้า หรือปวดศีรษะบ่อยหลังใช้สายตาต่อเนื่อง
- แว่นที่ใช้อยู่เริ่มมองไม่ชัดเหมือนตอนแรก หรือไม่ได้วัดสายตามานานแล้ว
คนที่ใส่แว่นเป็นประจำควรวัดสายตาซ้ำเมื่อรู้สึกว่าแว่นเดิมไม่ชัดเหมือนเดิม การวัดซ้ำเป็นระยะช่วยให้ตรวจสอบได้ว่าแว่นที่ใช้ยังตรงกับค่าสายตาปัจจุบันหรือไม่
อาการเหล่านี้ไม่ได้บอกสาเหตุได้แน่ชัดเสมอไป แต่การวัดค่าสายตาเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการดูว่าแว่นที่ใช้ยังเหมาะกับสายตาในตอนนี้หรือไม่
ข้อ 2 เตรียมตัวก่อนไปทดสอบสายตา
การเตรียมตัวเล็กน้อยช่วยให้ผลที่ได้ตรงกับการใช้สายตาจริงมากขึ้น ลองเตรียมสิ่งเหล่านี้ไว้
- แว่นตาหรือคอนแทคเลนส์ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน เพื่อให้ผู้ตรวจเทียบกับค่าเดิม
- ใบค่าสายตาเดิม หากยังเก็บไว้
- ข้อมูลโรคประจำตัวและยาที่ใช้เป็นประจำ เพราะบางอย่างเกี่ยวข้องกับสายตา
- ลักษณะการใช้สายตาในแต่ละวัน เช่น ทำงานหน้าจอ ขับรถ หรืออ่านหนังสือ เพื่อให้เลือกชนิดเลนส์ได้ตรงกับชีวิตจริง
ควรจดอาการที่สังเกตเห็นไว้ล่วงหน้า เช่น มองไม่ชัดในช่วงเวลาไหน หรือเกิดอาการตอนใช้สายตากับระยะใดบ้าง แล้วนำไปบอกผู้ตรวจ หากต้องถอดคอนแทคเลนส์ก่อนวัด อย่าลืมพกตลับและน้ำยาสำหรับเก็บไปด้วย
ควรจัดเวลาให้เพียงพอและไม่ไปในช่วงรีบ เพราะการทดสอบต้องใช้สมาธิในการตอบ หากต้องการแว่นสำหรับงานเฉพาะอย่าง เช่น ขับรถกลางคืนหรือทำงานหน้าจอทั้งวัน ให้บอกผู้ตรวจตั้งแต่ต้น
ควรถามร้านล่วงหน้าด้วยว่าผู้ที่ใช้คอนแทคเลนส์ต้องถอดก่อนวัดนานแค่ไหน เพราะแต่ละร้านมีแนวทางต่างกัน และควรพักผ่อนให้พอก่อนวันนัด เพื่อให้มีสมาธิกับการตอบแบบทดสอบ
ข้อ 3 ขั้นตอนที่มักพบในการวัดสายตา
ลำดับอาจต่างกันไปตามร้านและสถานที่ แต่โดยทั่วไปมักมี 4 ขั้นตอน
- พูดคุยเรื่องประวัติการใช้สายตา แว่นเดิม และอาการที่เจอ
- วัดค่าเบื้องต้นด้วยเครื่องอัตโนมัติ เพื่อใช้เป็นจุดเริ่มต้นของการตรวจ
- อ่านตัวอักษรหรือสัญลักษณ์ผ่านเลนส์ทดลองหลายแบบ เพื่อเลือกว่าภาพแบบไหนชัดกว่าสำหรับตาแต่ละข้าง
- สรุปค่าสายตา และแนะนำชนิดเลนส์ที่เหมาะกับการใช้งาน
หากขั้นตอนไหนไม่เข้าใจ หรือรู้สึกว่าตอบไม่มั่นใจ ให้บอกผู้ตรวจได้ทันทีโดยไม่ต้องรอจนจบ
ระหว่างทดสอบ ให้ตอบตามที่เห็นจริงโดยไม่ต้องเดาให้ถูก ถ้าสองตัวเลือกดูใกล้เคียงกันจนบอกไม่ได้ ก็ตอบตามนั้นได้เลย เพราะผู้ตรวจใช้คำตอบเหล่านี้ปรับค่าไปทีละขั้น
ผลการวัดมักแสดงเป็นค่าสายตาสั้น ยาว และเอียงของตาแต่ละข้าง สายตาสั้นทำให้มองไกลพร่า สายตายาวทำให้มองใกล้พร่า ส่วนสายตาเอียงทำให้ภาพพร่าหรือบิดเบี้ยวได้ทุกระยะ ถ้ามีข้อสงสัยว่าตัวเลขแต่ละค่าหมายถึงอะไร ให้ถามผู้ตรวจได้เลยระหว่างอธิบายผล
ข้อ 4 คำถามที่ควรถามก่อนตัดแว่นหลังวัดสายตา
เมื่อได้ค่าสายตาแล้ว ก่อนตัดสินใจทำแว่น ลองถามสิ่งเหล่านี้
- ค่าสายตาที่ได้แต่ละข้างเป็นเท่าไร และต่างจากค่าเดิมมากแค่ไหน
- ชนิดเลนส์แบบไหนเหมาะกับการใช้งาน เช่น ขับรถ ทำงานหน้าจอ หรือใส่ตลอดวัน
- มีการเคลือบแบบใดบ้าง และแต่ละแบบช่วยเรื่องอะไร
- ต้องรอรับแว่นนานเท่าไร และหากใส่แล้วไม่ถนัดสามารถปรับแต่งหรือเปลี่ยนได้หรือไม่
- ควรทำแว่นแยกสำหรับงานแต่ละแบบหรือไม่ เช่น แว่นทำงานหน้าจอกับแว่นขับรถ
- ขอสำเนาค่าสายตาเก็บไว้ได้หรือไม่ เพื่อใช้เทียบในครั้งต่อไป
เมื่อได้ใบค่าสายตา อาจเจอตัวย่อที่ไม่คุ้นเคย ลองดูความหมายคร่าว ๆ ดังนี้
- SPH คือค่าสายตาสั้นหรือยาว ตัวเลขติดลบหมายถึงสายตาสั้น ตัวเลขบวกหมายถึงสายตายาว
- CYL คือค่าสายตาเอียง
- AXIS คือแกนของสายตาเอียง
- ADD คือค่าที่เพิ่มสำหรับการมองระยะใกล้ ซึ่งพบในแว่นสองระยะหรือแว่นหลายระยะ
การวัดสายตาเพื่อทำแว่นเน้นหาค่าเลนส์ที่ช่วยให้มองชัด หากตามัวลงอย่างฉับพลัน หรือเห็นแสงวาบในตา ควรพบจักษุแพทย์โดยเร็ว
เตรียมตัวสักนิด แล้วเลือกแว่นได้ตรงกับชีวิตประจำวัน
สัญญาณที่รู้ว่าถึงเวลา ข้อมูลที่เตรียมไปจากบ้าน ขั้นตอนที่รู้ล่วงหน้า และคำถามที่ถามครบก่อนตัดแว่น ทั้ง 4 เรื่องนี้ทำให้การไปวัดสายตาครั้งหนึ่งได้คำตอบจริง เมื่อเตรียมพร้อม ก็ออกจากร้านพร้อมค่าสายตาที่เข้าใจความหมาย และแว่นที่เลือกให้เหมาะกับการใช้งานของตัวเอง